على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3919

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

هدء ( had ' ) م . ع . هدا هدأ و هدوا ( از باب فتح ) : ساكن شد و آرميد . و هدا بالمكان : اقامت كرد در آن جاى . و هدا فلان : مرد فلان . و اتانا فلان و قد هدات الرجل او الليلة : آمد ما را فلان پس از آنكه مردمان از آمد شد در شب آرميده بودند . و كذلك : اتانا بعد ما هدات العيون . هدء ( had ' ) و ( hod ' ) ا . ع . آرميدن و آرامى . يق : اتانا بعد هدء من الليل . و كذلك : هدء . هدء ( hod ' ) ع . ج . اهدا و هدآء . هدا ( hada ' ) م . ع . هدئ هدا ( از باب سمع ) : كوزپشت گرديد . و هدئ السنام : كوچك و خرد گرديد كوهان از بسيارى باركشى . و هدئ المنلب : آماس كرد بالاى دوش آن و سست گرديد بار آن . هدآء ( had ' ' ) ص . ع . مؤنث اهدا : ماده شتر كوزپشت . و ماده شترى كه كوهانش خرد و كوچك شده باشد از بسيارى باركشى . و ماده شترى كه بالاى دوش آن آماسيده بود . هداءة ( hodd 'at ) ا . ع . اسب لاغر ميان ، خاص بالذكور . هداب ( hed b ) ع . ج . هدب . هداب ( hodd b ) ا . ع . درماندهء گران‌سنك كند خاطر گران‌جان . و برگى كه پهنا ندارد . و ريشه . و پرزه جامه . و شير بيشه . و هداب النخل : شاخه‌هاى خرمابن . هدابة ( hodd bat ) ا . ع . واحد هداب يعنى يك شاخه خرمابن و يك برگى كه پهنا ندارد . هدابد ( hod bed ) ا . ع . شير نيك خفته و چغرات شده . هدأة ( had'at ) ا . ع . آرامش و آرامى . و نام موضعى ميان طايف و مكه . و نام دهى . هدأة ( hed'at ) ا . ع . قوت و خوراك يك شبه . يق : ما له هدأة ليلة اى قوتها : او باندازهء خوراك يك شب ندارد . هدأة ( hada'at ) ا . ع . نوعى از دويدن . هداة ( had t ) ا . ع . آلت و ابزار . هداة ( hod t ) ع . ج . هادى . هداج ( had j ) ا . ع . رفتار پير مردان . هداج ( hadd j ) ص . ع . برفتار پيران رونده . هداج ( hadd j ) ا . ع . نام اسبى . هدادة ( had dat ) ا . ع . جبان و ترسو . هداديك ( had dayk ) ع . كلمه فعل بمعنى سهلا يعنى باش و درنك كن . هدار ( had r ) ا . ع . نام موضعى كه مولد مسيلمه كذاب بود . هدار ( hadd r ) ص . ع . شترى كه بانك بسيار مىكند . و نيز بسيار غارتگر . و آنكه مرتكب ظلمهاى بسيار مىگردد . هداريس ( had ris ) ا . ع . سختيها . هدافة ( hod fat ) ا . ع . تناورى و فربهى و پرگوشتى . هداكر ( hod ker ) ص . ع . رجل هداكر : مرد بناز و نعمت پرورده . هدال ( had l ) ا . ع . شاخه سر فرود آورده . هدال ( hed l ) ع . ج . هدالة . هدالة ( had lat ) ا . ع . گروه . و درختى كه در سمرزار رويد ولى سمر نباشد . ج : هدال . و نام دهى در يمن . هدام ( hod m ) ا . ع . گيجى و دوران سر كه از سوارى كشتى عارض شود . هدامى ( had m ) ع . ج . هدمة . هدان ( hed n ) ا . ع . گول و احمق گران‌سنگ . ج : هدن . هدانة ( hod nat ) ا . ع . آشتى و صلح و تن آسايى و آرامش . هداوى ( had v ) و ( had vi ) ع . ج . هدية . هداهد ( had hed ) ا . ع . نرمى و ملايمت و رفق . يق : عليك بالهداهد يعنى بر تو باد نرمى و ملايمت . و ما فى وده هداهد : نيست در دوستى او لطفى . هداهد ( had hed ) ع . ج . هدهدة . و . ج . هدهد ( hodhod ) . و . ج . هدهد ( hadahed ) . و . ج . هداهد . هداهد ( hod hed ) ا . ع . ناحيتى از يمن . هداهد ( hod hed ) ا . ع . هدهد . ج . هداهد و هداهيد . هداهيد ( had hid ) ا . ع . آواز جنيان . هداهيد ( had hid ) ع . ج . هدهد ( hodhod ) و ( hodahed ) . و . ج . هداهد . هدايا ( had y ) ع . ج . هدية . هدايا ( had y ) ا . پ . مأخوذ از تازى - هديه‌ها و تحفه‌ها و انعامها . و هداياى شاهانه : انعامهاى پادشاه . هداية ( hed yat ) م . ع . هدى هديا و هداية . ر . هدى . هدايت ( hed yat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نمايش راه راست و راه